تبلیغات
قــرآن - روابط دختر و پسر از نظر قرآن
شنبه 11 دی 1389

روابط دختر و پسر از نظر قرآن

   نوشته شده توسط: حسین عمارلو    


روابط دختر و پسر از نظر قرآن 

 

روابط دو جنس از نگاه قرآن
 

روابط پسران و دختران جوان، در كشور ما به عنوان یك معضل اجتماعی مطرح است لذا بر اولیای خانه و مدرسه و به تبع آنها مسئولین فرهنگی و اجتماعی لازم است این مسئله را به طور علمی بررسی نمایند و از هرگونه تصمیم احساسی خودداری كرده و با شناخت كامل آسیب ها، زمینه ها و راهكارهای علمی و تخصصی با این انحراف برخورد نمایند.
زیرا به حكم "ولا تقف ما لیس لك به علم" (اسراء، 36) باید از پیروی هر چیزی كه بدان علم نداریم پرهیز كنیم. درهر اعتقاد یا عملی كه تحصیل علم ممكن است، پیروی از غیر علم حرام است و زمانی اقدام و ارتكاب عملی جایز است كه دلیل علمی آن را تجویز نماید.  برای بررسی این معضل با سؤال هایی روبرو هستیم:
1 - چه نوع روابطی، معضل اجتماعی به شمار می رود؟
2 - چه آسیب هایی دراین زمینه جوانان ما را تهدید می كند؟
3 - زمینه های این روابط آسیب زا چیست؟
4 - چه راهكارهایی برای پیشگیری و هدایت صحیح وجود دارد؟
در مقاله حاضر به این پرسشها پاسخ داده می شود كه با هم آن را می خوانیم.

*روابط آسیب زا
 

ارتباط و برخورد پسران و دختران، امری اجتناب ناپذیر است زیرا بدیهی است كه در جامعه، كوچه و خیابان، هنگام خرید و هنگام معاشرت ها و... نمی شود دیوار و حائلی بین دو جنس كشید. هنگامی كه از روابط دختران و پسران به عنوان معضل اجتماعی و آسیب زا یاد می شود، منظور روابط پنهانی، غیرعادی و ناپخته ای است كه به دور از هرگونه شناخت كافی بوده و به صورت هیجانی، تخیلات و رؤیاهای غیرواقعی صورت می گیرد. دختران و پسرانی كه به منظور جلب توجه جنس مخالف و با هدف دوست یابی از بین آنان، ساعت ها در خیابان ها و اماكن عمومی از گوشه ای به گوشه دیگر می روند و بدون اینكه به روشنی بدانند به دنبال چه چیزی هستند، وقت و انرژی خود را تلف می كنند. گاهی اوقات افرادی مانند خود را می یابند و روابط نامتعادلی برقرار می كنند، لكن در نهایت با احساس سرخوردگی و بیهودگی و نیز احساس بیزاری از خود به خانه باز می گردند. تعالیم انسان ساز اسلام، این نوع روابط را نهی می كند نه اینكه زنان و دختران را از جامعه طرد نماید و از هرنوع حضور و فعالیت های آنان و برخورد و ارتباط زنان و مردان جلوگیری كند.
اسلام حفظ حریم میان زن و مرد، عفت و حیاء را مورد تاكید قرار می دهد. قرآن كریم یك نمونه از روابط سالم را بیان می كند؛ دختران حضرت شعیب برای سیراب كردن گوسفندان صبر كردند تا مردان از سیراب كردن گوسفندانشان فارغ شوند و به كناری بروند. (قصص. 23) و هنگامی كه یكی از دختران شعیب از طرف پدر مأمور شد تا حضرت موسی را به خانه دعوت كند با كمال وقار و حیاء با موسی سخن گفت (همان. 25) و حضرت موسی نیز بعداز قبول دعوت به دختر شعیب فرمود: راه را به من نشان بده و خودت پشت سر من بیا. برای اینكه ما دودمان یعقوب به زنان نگاه نمی كنیم.
این الگوی شایسته به ما نشان می دهد كه می شود زنان و مردان در جامعه با یكدیگر برخورد و تعامل داشته باشند و در عین حال حریم یكدیگر، حیاء و عفت خود را نیز حفظ كنند.

*آسیب شناسی
 

الف - آسیب روانی:
فقدان حریم میان زن و مرد وآزادی معاشرت های بی بند و بار، هیجان ها و التهاب های جنسی را فزونی می بخشد. غریزه جنسی، غریزه ای نیرومند، عمیق و دریا صفت است، هر چه بیشتر اطاعت شود، سركش تر می گردد؛ همچون آتشی كه هر چه به آن بیشتر خوراك بدهند شعله ورتر می شود.  روح بشر فوق العاده تحریك پذیر است، اشتباه است كه گمان كنیم تحریك پذیری روح بشر محدود به حد خاصی است و از آن پس آرام می گیرد. هیچ مردی ازتصاحب زیبا رویان و هیچ زنی از متوجه كردن مردان و تصاحب قلب آنان و بالاخره دلی از هوس سیر نمی شود. از طرفی تقاضای نامحدود خواه ناخواه انجام نشدنی است و همیشه مقرون است با نوعی احساس محرومیت، دست نیافتن به آرزوها به نوبه خود منجر به اختلالات روحی و بیماری های روانی می گردد. حال اگر در سطح جامعه، جاذبه های جنسی رواج یابد و دختر و پسر روابطی آزاد داشته باشند، جلوه گری های موجود در برخورد و حالات دختران موجب جلب توجه پسران شده، انحراف اذهان و آشفتگی فكر و دل آنها را در پی دارد. البته خود دختران نیز ضربه پذیر هستند زیرا چه بسیار دخترانی كه سبب شوق دست یابی به نشانه های مقبول زیبایی و زنانگی به اختلالات روانی دچار می شوند.  از طرف دیگر اگر در كوچه و خیابان، دلبری مرسوم گردد و جلوه گری، هنر دختران محسوب شود و در روابط دختر و پسر تجاذب و دلبندی به میان آید، دخترانی كه از زیبایی لازم برخوردار نیستند، در فشار و استرس قرار می گیرند و همیشه احساس كمبود و حقارت می نمایند و لطمه های جدی بر روح و روان آنان وارد می شود. آفت دیگر این است كه افراد در این نوع روابط كه معمولاً ناپایدار بوده و براساس سودجویی است نه تعهد، به شكست در عشق منتهی می شوند. و در نتیجه روح لطیف و با نشاط آنها گرفتار افسردگی می شود.
ویل دورانت می گوید: "زنی كه عاشق شد و معشوق خود را از دست داد، ممكن است این گمشده برایش جبران ناپذیر باشد. او روح خود را به تصویر خاصی پیوسته است وهر جا برود خاطراتش او را دنبال خواهند كرد.
عشق بازی های خیابانی قبل از ازدواج، آسیب دیگری نیز دارد وآن این است كه دائماً از فاش شدن روابط گذشته و تاثیر آن بر زندگی آینده دچار تشویش خاطر و نگرانی هستند و این نگرانی اثر مخربی بر بهداشت روانی انسان می گذارد.
ب - آسیب اجتماعی:
آنچه موجب فلج كردن نیروی اجتماعی است، آلوده كردن محیط كار به لذت جویی های شهوانی است زیرا از طرفی شخصیت و كرامت زن را در حد یك كالا برای كام جویی مردان تنزل می دهد و امنیت روانی لازم را برای فعالیت اجتماعی او از بین می برد، و از طرف دیگر مردان، تمركز حواس و دقت كافی را برای كارهای خود ندارند. هر چه روابط دختر و پسر ضابطه مند تر شود وجامعه از تحریكات شهوانی وجلوه گری های جنسی دور گردد، اجتماع سالم تر خواهد شد و افراد جامعه بهتر به كار خود رسیدگی كرده، جوانان در محیط كار، درس و دانشگاه راحت تر خواهند بود و به پیشرفت های بیشتری خواهند رسید.
ج - آسیب خانوادگی:
معاشرت های آزاد و بی حد و مرز در برخی خانواده ها، زمینه بی بند و باری پسران و دختران را فراهم ساخته و ازدواج را به صورت یك وظیفه، تكلیف و محدودیت در آورده است.
تفاوت جامعه ای كه روابط جنسی را به محیط خانوادگی و كادر ازدواج قانونی محدود می كند با اجتماعی كه روابط آزاد در آن اجازه داده می شود این است كه ازدواج در اجتماع اول پایان انتظار و محرومیت و در اجتماع دوم، آغاز محرومیت و محدودیت است. در سیستم روابط آزاد جنسی، پیمان ازدواج به دوران آزادی دختر و پسر خاتمه می دهد و آن ها را ملزم می سازد كه به یكدیگر وفادار باشند و در سیستم اسلامی به محرومیت و انتظار آنان پایان می بخشد.  
اختصاص یافتن استمتاعات و التذاذهای جنسی به نهان خانه زناشویی و محیط خانواده و در كادر ازدواج، پیوند زن و شوهری را محكم می سازد و موجب اتصال بیشتر زوجین به یكدیگر می شود. پس آسیب اول، بی رغبتی به ازدواج و تشكیل خانواده است. آسیب دیگر همان است كه ویل دورانت می گوید: "مرد، نگران و مضطرب است كه مبادا كسی پیش از او زنش را تصرف كرده باشد."  پسری كه قبل از ازدواج با افراد زیادی ارتباط داشته است، به هنگام ازدواج به هر دختری كه نظر كند، می پندارد او نیز با پسرهای متعددی ارتباط داشته و پاك و عفیف نیست و در نتیجه روح بی اعتمادی و سوء ظن در جامعه ا وج می گیرد و این همان چیزی است كه قرآن كریم از آن نهی فرموده است (هجرات. 12) بنابر این روابط آزاد، زمینه ساز بسیاری از سوء ظن ها است.
نكته دیگری كه در جوامع آزاد و مختلط، خانواده ها را تهدید می كند این است كه زن و مرد، همواره در حال مقایسه اند، مقایسه آنچه دارند با آنچه ندارند وآنچه ریشه خانواده را می سوزاند این است كه این مقایسه ها آتش هوس را در زن و شوهر و مخصوصاً در وجود شوهر دامن می زند.
  

* زمینه ها و راهكارها
 

ما در این قسمت به عوامل ایجاد كننده این روابط و راههای پیشگیری آن می پردازیم و چون هر زمینه، راهكار مخصوص به خود را دارد، برای حفظ پیوستگی و انسجام مطلب در ذیل هر یك از زمینه ها، راهكار آن را نیز ذكر می كنیم.
1 - نگاه
یكی از زمینه های ایجاد روابط ناسالم نگاه مسموم است. برای انسانی كه حب شهوات برای او زینت داده شده است (آل عمران. 14) یك نگاه كافی است تا او را از خود بی خود كند ومتحول سازد. نگاه، تیری است از تیرهای شیطان چه بسا نگاهی كه حسرت های طولانی را در پی دارد.  لذا حضرت علی (علیه السلام) می فرماید: "دیده ها شكارگاههای شیطانند".  بعضی "نگاه ها"، ویروس "گناه" منتشر می كنند، پس فاصله چندانی بین نگاه و گناه نیست. كنار هر گناه دو فرمان است: شیطان می گوید: "چشم بدوز" خدای رحمان می گوید: "چشم و دیده فرو بند" تنها راهكار آسودگی دل و برچیدن این زمینه همان است كه قرآن كریم می فرماید: مومنان نگاه خود را از نامحرم بگردانند. "قل للمومنین یغضوا من ابصارهم" (نور. 30) و در روایات نیز آمده است كه كسی كه چشم خود را فرو بندد دل را آسوده كند  از پشت به زنان نامحرم نگاه نیفكنید.  از رو به رو به زن نامحرم خیره نشوید.  و اگر به طور اتفاقی نگاه به نامحرم افتاد چشم را بگردانید.  و بار دیگر نگاه خود را به وی نیفكنید. حفظ نگاه مخصوص مردان نیست؛ زلیخا اسیر نگاه شده بود و زنان مصر با دیدن یوسف دست خود را بریدند(یوسف. 31) لذا قرآن كریم به زنان مومن نیز دستور می دهد كه چشم را از نگاه به مردان اجنبی فرو بندند (نور. 31) لذا هنگامی كه مردی نابینا خدمت رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمد، آن حضرت از همسران خود خواست كه جلسه را ترك كنند و پشت پرده قرار بگیرند. آنان با تعجب گفتند: "وی كور است." حضرت فرمود: "شما كه كور نیستید و او را می بینید"  و الگوی زنان عالم حضرت زهرا (سلام الله علیها) فرمودند: "خیر زن در آن است كه نه او مردی را ببیند و نه مردی او را ببیند".  
ز دست دیده و دل هر دو فریاد
كه هرچه دیده بیند دل كند یاد
بسازم خنجری نیشش ز فولاد
زنم بر دیده تا دل گردد آزاد
2 - خودآرایی و خودنمایی
یكی دیگر از علل گرایش جوانان به جنس مخالف، خودآرایی و خودنمایی است. خودآرایی ناپسند نیست بلكه خودآرایی به قصد خودنمایی در برابر نامحرم ناپسند است زیرا زمینه فساد جوانان است. جوان در این سن، در برابر هزارها محرك كه قبلا آنها را حس نمی كرد، حساس می گردد. بعضی از صداها این حساسیت را بر می انگیزد... بعضی از حركات این حساسیت را نیرو می دهد، بعضی از مناظر در جلب آن بیش از همه مؤثر است، رنگها در فصل عشق، غوغایی برپا می كند و رنگ سرخ منادی تملك و تصرف است
اگر جوان در معرض این همه محرك های قوی قرار بگیرد، دریای شهوت او طوفانی می شود و "غریزه جنسی، مخصوصا در پسران، تا سر حد وجدان نفوذ كرده و تحریكات شهوانی همچون تصادم امواج به ساحل، شروع به مبارزه می نماید."
قرآن كریم برای برچیدن این زمینه فساد به زنان مؤمن دستور می دهد كه در خانه های خود بنشینند و مانند زنان جاهلیت نخست، خودنمایی نكنند. (احزاب. 33) زینت و آرایش خود را جز آنچه قهرا ظاهر می شود بر بیگانه آشكار نسازند و باید سینه و دوش خود را با مقنعه بپوشانند. (نور. 31) منظور از "زینت زنان" مواضع زینت است زیرا اظهار خود زینت از قبیل گوشواره و دست بند حرام نیست، پس مراد از اظهار زینت، اظهار محل آنهاست  زنان مؤمن نباید پای خویش را به زمین بكوبند تا آنچه از زینتشان كه پنهان است ظاهر شود. (نور. 31) طبیعی است كه جوان جذب می شود. جوانی از انصار رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) در كوچه های مدینه زنی را دید - در آن زمان، زنان مقنعه را پشت گوش می انداختند - وقتی زن از او گذشت، او را تعقیب كرد و از پشت او را می نگریست تا داخل كوچه تنگی شد و در آنجا استخوان یا شیشه ای كه در دیوار بود، به صورت مرد برخورد كرده آن را شكافت، همین كه زن از نظرش غایب شد تازه متوجه گردید كه خون به سینه و لباسش می ریزد، با خود گفت: نزد رسول خدا می روم و جریان را به او خبر می دهم. رسول خدا از او پرسید چه شده است؟ جوان جریان را عرض كرد. سپس جبرئیل نازل شد و حفظ حجاب و زینت را بر زنان مسلمان واجب نمود تا مردان مسلمان حفظ شوند.  
3 - طنازی در سخن
یعنی زنان در برابر مردان آهنگ سخن گفتن را نازك و لطیف كنند، تا دل او را دچار ریبه و خیال های شیطانی نموده شهوتش را برانگیزانند و در نتیجه آن مردی كه در دل بیمار است به طمع بیفتد و منظور از بیماری دل نداشتن نیروی ایمان است، آن نیرویی كه آدمی را از میل به سوی شهوات باز می دارد.  قرآن كریم برای جلوگیری از روابط ناسالم میان زنان و مردان می فرماید: "نازك و نرم با مردان سخن مگوئید مبادا آنكه دلش بیمار است به طمع افتد بلكه درست و نیكو سخن بگویید."(احزاب. 32) یعنی سخن معمولی و مستقیم بگویید، سخنی كه شرع و عرف اسلامی (نه هر عرفی) آن را بپسندد و آن سخنی است كه تنها مدلول خود را برساند، نه اینكه كرشمه و ناز را بر آن اضافه كنی، تا شنونده علاوه بر درك مدلول كلام، دچار ریبه هم بشود تاثیر كلام به قدری است كه مولای متقیان از سلام كردن به زنان جوان خودداری می كند و می فرماید: "می ترسم از این كه صدای آنها مرا خوش آید و از اجرم كاسته شود."
4 - تأخیر در ازدواج
زن و مرد، مكمل نیازهای روحی و روانی یكدیگرند و هر یك بدون دیگری احساس فقر و نیاز می نماید. زن به دنبال تقدیس از جانب مرد و در آرزوی این است كه تنها ملكه كاخ عشق و محبتش باشد.  و به قول ویل دورانت: زن فقط وقتی زنده است كه معشوق باشد و توجه كردن به او مایه حیات اوست. و مرد نیازمند كسی است كه قلبش برای او بتپد و با گرمی نگاه و كلام پرمهرش، او را در مواجهه با ناملایمات زندگی امید بخشد و خلاصه اینكه "هر یك از ما، در جدایی فقط نیمه ای از انسان است و همیشه نگران آن نیم دیگر است" و این نگرانی به آرامش تبدیل نمی شود مگر از طریق آن یگانه راهی كه خداوند متعال ترسیم نموده و آسایش انسان را در آن قرار داده است. (روم. 21)
تا زمانی كه دختر و پسر جوان این نیاز فطری را از راه ازدواج تأمین نكرده و به آرامش روانی نرسیده باشند در معرض خطر هستند لذا رسول خدا(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرمود: آن كس كه ازدواج كند نیمی از دینش را حفظ كرده است."
5 - بستر اجتماعی
یك عامل بسیار مهم در ایجاد چنین روابطی، وجود زمینه ای اجتماعی و گاه پنهان در میان جوانان است. اگر در جامعه جوان چنین افكاری رایج شود كه داشتن دوست پسر و یا دوست دختر، نشانه قدرت و جاذبه اجتماعی است و یا این اندیشه كه داشتن چنین روابط، نشانه بزرگ شدن است و یا پیداكردن دوست برای یكدیگر را بخشی از پیمان دوستی به شمار آورند، روز به روز بر میزان این روابط افزوده خواهد شد. برای رهایی از این زمینه فساد راهكارهایی وجود دارد كه عبارتند از:
الف - اصلاح فرهنگ جامعه: اگر چنین افكاری در جامعه رسوخ كرده باشد بر مسئولین فرهنگی جامعه واجب است كه تمام امكانات و تلاش خود را در اصلاح فرهنگ جامعه به كار بگیرند زیرا تا فرهنگسازی درست صورت نگیرد خورده كارها نتیجه مطلوب را به همراه نخواهد داشت.
ب - دقت در انتخاب همنشین: باید راههای صحیح دوست یابی را آموزش داد تا جوانان با دید باز و اندیشمندانه همنشین و دوست خود را انتخاب نمایند زیرا رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) می فرمایند: "دین و منش هر شخصی، متناسب با دوست و همراه است."
6 - مرحله رشد
اریكسون سن 12 - 20 سالگی را مرحله احساس هویت در مقابل سردرگمی هویت می داند و می گوید مشكل این دوره خطر آشفتگی نقش به ویژه هویت جنسی و شغلی نوجوان است. در بعضی موارد جوانانی كه قادر به رو در رویی با سردرگمی نقش جنسی و شغلی خود نیستند، هویتی منفی را انتخاب می كنند و به هویت ها و نقش هایی متكی می شوند كه به صورت نامطلوب ترین و خطرناك ترین اعمال به آنها عرضه شده است كسی كه احساس پیشرفت و رضایت مندی از هویت، شغل و خانواده خود ندارد به رفتارهای ناهنجار روی می آورد كه به این رفتارها "رفتارهای جایگزین" می گویند. یكی از این رفتارهای جایگزین، برقراری ارتباطهای ناسالم است.
برای پیشگیری از بروز این مشكل، باید به نوجوان و جوان در هویت یابی كمك كرد تا بتواند برای خویشتن، تصویری رضایت بخش و امیدآفرین به دست آورد. انسان باید یك هویت منسجم داشته باشد زیرا هركس براساس ذات و طبیعت خود عملی انجام خواهد داد(اسراء. 84)
عمل انسان مترتب بر شاكله او است به این معنا كه عمل هرچه باشد مناسب با اخلاق آدمی است چنانكه در فارسی گفته اند: "از كوزه همان برون تراود كه در اوست" پس شاكله یا هویت نسبت به عمل، نظیر روح جاری در بدن است.  بنابراین بر والدین و مسئولین تعلیم و تربیت واجب است كه در راه "هویت یا بی جنسی" به جوانان كمك كنند تا تصویر روشنی از جنسیت خود و نقش های مربوط به آن، برخوردهای اجتماعی و دوستی دختران و پسران و عشق و امثال آن پیدا كنند.
7 - عدم تقید خانواده به مسائل دینی
جوانان اولین برخوردها و معاشرت های ناسالم و مختلط را در خانه تجربه می كنند.
فرهنگ خانواده است كه حد و مرزها را به فرزندان می آموزد. اگر خانواده ها حدود شرعی را در روابطشان مراعات نكنند، دیگر چه انتظاری از جوانان با آن شرایط روحی و هیجانی می توان داشت لذا قرآن كریم می فرماید: "ای مومنان! خود و خانواده خویش را از آتش دوزخ نگاه دارید."(تحریم. 6) یعنی خود و زن و بچه خود را تعلیم خیر دهید و ادب نمایید.  و در نگهداری خانواده همین بس كه به آنها امر كنید بدان چه كه خدا امر كرده و نهی كنید از آنچه خدا نهی كرده است.  
8 - بی توجهی به نیازهای جوانان در خانه
جوانان به محبت، برقراری صمیمیت، تنوع، تفریح و هر چیزی كه شور و نشاط آنان را حفظ كند، نیازمند هستند. اگر والدین این نیازها را تأمین نكنند، خود آنان دست به كار می شوند و از آنجا كه معمولا جوانان شتابزده و ناپخته عمل می كنند، از هر طریقی برای رفع نیاز خود اقدام می كنند.
نكته دیگری كه باید به آن توجه داشت، پرهیز از بیكاری است. خداوند متعال به پیامبر گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) توصیه می فرماید: "هنگامی كه از كار مهمی فارغ شدی خود را به كار دیگری مشغول كن"(انشراح. 7) والدین باید برای اوقات فراغت جوانان خود برنامه داشته باشند. فعالیت های اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و تفریحی علاوه بر اینكه آنها را از بسیاری از فسادها حفظ می كنند، در رشد ابعاد مختلف جوان موثر است.
والدین در برخورد با جوانان باید طریق اعتدال را پیش بگیرند و از هرگونه افراط، تفریط، برخورد خشك، خشن و انعطاف ناپذیر خودداری كنند. و در ضمن نظارت و كنترل نامحسوس بر رفت و آمد و رفتارهای آنان، شخصیت و حریم خصوصی آنان راحفظ نمایند زیرا اگر شخصیت او از بین برود و عزت و كرامتی نداشته باشد، هیچ امید خیری در او نیست.  و از سرزنش و ملامت نیز پرهیز كنند كه آتش لجاجت را در آنان شعله ورتر می كند.
9 - رسانه
یكی دیگر از عوامل زمینه ساز روابط دختر و پسر رسانه ها اعم از صدا و سیما، نشریات، اینترنت و ماهواره است كه بررسی میزان تأثیر آنها و چگونگی مقابله با آنها به تدوین مقاله ای مستقل نیاز دارد.

 

 


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.