تبلیغات
قــرآن - شیطان از نگاه قرآن و روایات
شنبه 11 دی 1389

شیطان از نگاه قرآن و روایات

   نوشته شده توسط: حسین عمارلو    

 اعوذ با الله من الشیطان الرجیم           

بسم الله الرحمن الرحیم        

یا بَنی‏ آدَمَ لا یَفْتِنَنَّكُمُ الشَّیْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَیْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ       

" اى فرزندان آدم! شیطان شما را نفریبد، آن گونه كه پدر و مادر شما را از بهشت بیرون كرد"

کلمه شیطان در قرآن کریم به صورت مفرد در هفتاد مورد و به صورت جمع در هجده مورد آمده است. درباره ریشه کلمه شیطان برخی معتقدند «شطن » می باشد به معنای دوری و بعد و لذا شیطان را شیطان گفته اند به خاطر دوری و بعد او از حق و تمرد او از فرمان خدا.

و برخی دیگر معتقدند: ریشه کلمه شیطان «شیط » است که در اصل اشاره دارد به از بین رفتن یک شی ء چه از طریق سوختن و چه غیر آن و به قول دیگر، شیط یعنی سوختن از روی غضب و شیطان را شیطان گویند چرا که از آتش خلق شده است. همچنان که در سوره ص آیه 76 آمده است: «... خلقتنی من نار...» مرا از آتش آفریدی. و نیز در سوره کهف داریم «فسجدوا الا ابلیس کان من الجن » پس همه (ملائکه) سجده کردند به جز ابلیس که از جن بود، با توجه به آیه 15 سوره الرحمن که خلقت اجنه را از زبانه ها و شعله های آتش می داند و می فرماید: «و خلق الجان من مارج من نار» و جنیان را از زبانه ها و شعله های آتش خلق کرد، معلوم می شود شیطان از آتش آفریده شده است.

بنابراین باید گفت ابلیس اسم خاص است، برای آن متمرد رانده شده از درگاه الهی و شیطان اسم عام است برای هر موجود موذی و شریر.

بر اساس آیات قرآن، شیاطین به دو دسته انسی و جنی تقسیم می شوند: خداوند در قرآن کریم سوره انعام آیه 112 می فرماید: «و کذلک جعلنا لکل نبی عدوا شیاطین الانس و الجن » و این چنین برای هر پیامبری، دشمنی از جنس شیطان های انسی و جنی قرار دادیم، که از تقدم انس بر جن معلوم است خطر و شرارت شیاطین انسی از شیاطین جن بیش تر بوده و خداوند از این طریق قصد توجه دادن آدمی به این موضوع دارد و هم چنین آیات قرآن، ذریه و قبیله و لشکریانی را برای شیطان معرفی می فرماید که هر کدام از این ها، کمک و مددکار او در اغواء و گمراه کردن بنی آدمند، هم چنین در سوره کهف آیه 50 می فرماید: «افتتخذونه و ذریته اولیاء» ، آیا او و ذریه اش را اولیاء خود می گیرید. و با این بیان، قصد سرزنش و توبیخ دارد و در سوره اعراف آیه28 می فرماید: «انه یراکم هو و قبیله من حیث لا ترونهم »  شیطان و قبیله اش شما را از جایی که شما آن ها را نمی بینید، زیرنظر دارند .

مرحوم علامه طباطبایی در ترجه تفسیذ المیزان جلد13 صفحه245 این رابطه می فرمایند: از آیات کریمه قرآن معلوم می شود که لشکریان شیطان در کندی و تندی در عمل همه مثل هم و برابر هم نیستند، بعضی تند و بعضی کند هستند. به شهادت این آیه که بعضی لشکریان او را سواره و بعضی را پیاده معرفی کرده است.

نتیجه ای که از این بحث بدست می آید این است که: شیطان یك مفهوم كلی است به معنی موجود متمرد و طغیانگر كه شامل ابلیس و دیگر شیاطین از جن و انس و حتی حیوانات نیز می گردد.
و ابلیس، (همان شیطان رجیم) اسم شیطان خاصی است كه بواسطه ی نافرمانی از درگاه خداوند متعال رانده شد.

دلایل بی توجهی به شیطان و گرفتار شدن در دام شیطان را می توان به چند عامل نسبت داد.

1- شیطان آنچنان مخفی و پنهان در انسان نفوذ می‏كند كه انسان فكر می‏كند این خود اوست كه چنین تصمیمی را گرفته است و دشمنی را احساس نمی‏كند.

 2- راه شیطان راه آسان و همواری است. حضرت علی علیه السلام می‏فرماید: «بدانید كه شیطان راه خود را آسان و هموار می‏سازد تا به راحتی و آسانی به دنبال او بروید و از او پیروی كنید.»

 3- فوری نبودن نتایج پیروی از آن دشمن خطرناك. یعنی اغلب نتایج بنیان كن پیروی از نفس اماره و شیطان، چنان فوری نیست كه انسان با چشیدن طعم تلخ آن در برابرش مقاومت ورزد.

 4- لذت گرایی افراطی كه قوای مقاومت را از انسان می‏گیرد.

 5- تنوع و انعطاف پذیری شگفت انگیزی كه در شیطان نیز یكی از عوامل تاثیرپذیر انسان از برنامه‏های شیطان است.

شیطان از نگاه ادیان

· یهود: شیطان در یهودیت، در لغت به معنای "دشمن" یا "تهمت زننده" است. و همینطور نام فرشته‌ای است که مومنین را مورد محک قرار می‌دهد. شیطان در یهود به عنوان دشمن خدا شناخته نشده است بلکه یک خادم خدا است که وظیفه دارد ایمان بشیریت را مورد آزمایش قرار دهد.

· اسلامی: کلمه شیطان در عربی "الشیطان" به معنای خطاکار، متجاوز و دشمن است. این یک عنوان است که معمولاً به موجودی به نام ابلیس صفت داده می‌شود. ابلیس یک جن بوده است که از خدا نافرمانی کرده است لذا من طبع توسط خدا محکوم شده است که به عنوان منبعی برای گمراهی انس و جن باشد و ایمان آنها را برای خدا بسنجد.

· مسیحیت: در بسیاری از شاخه‌های مسیحیت، شیطان (در اصل لوسیفر) قبل از آنکه از درگاه خدا ترد شود، یک موجود روحانی یا فرشته بوده که در خدمت خداوندگار بوده است. گفته می‌شود شیطان از درگاه خداوند به دلیل غرور بیش از حد و خودپرستی ترد شده است. همینطور گفته شده است است شیطان کسی بوده است که به انسان گفته است می‌تواند خدا شود، و موجب معصیت اصلی انسان در درگاه خدا شده است و در نتیجه از بهشت عدن اخراج شده است. از شیطان در کتاب یونانی "دیابلوس" به عنوان روح پلید (Devil) نیز نام برده شده است که به معنای "تهمت زننده" یا "کسی که به ناحق دیگران را متهم می‌کند". واژه Devil از فعلی به معنای "پرت کردن" یا "انتقال دادن" نشئت گرفته شده است. در حالی که لاوی ادعا کرده است که این واژه از زبان سانسکریت "devi" مشتق شده و به معنای الهه است (گرچه این ادعا نادرست به نظر می‌‌آید)

آیاواشی: "آکیلاتریراتو آمانای" منبع اسطوره‌شناسی آیاواشی و کتاب دینی آیاواشی، راجع به "کرونی" که یک موجود شیطانی است سخن گفته است. این موجود به 6 قسمت قطعه قطعه شده است و هر قسمت در جهان با نام‌های "راوانا" , "دوریودهانا" و ... متولد شده اند.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر