تبلیغات
قــرآن - بلند و آهسته خواندن قرآن
شنبه 11 دی 1389

بلند و آهسته خواندن قرآن

   نوشته شده توسط: حسین عمارلو    

 بلند و آهسته خواندن قرآن

 

قرآن را آهسته بخوانیم یا بلند، كدامیك بهتر است؟ قبل از هر پاسخی نظر شما عزیزان، به حدیثی از امام پنجم حضرت باقر ـ علیه السّلام ـ جلب میگردد:
كسی كه «انّا انزلناه»را با صدای بلند بخواند مانند رزمنده
ای است كه با شمشیر (ابزار جنگی) نبرد میكند. و كسی كه آن را آهسته میخواند مانند كسی است كه در راه خدا در خون خود غوطهور است.
از كلام امام پنجم ـ علیه السّلام ـ برداشت می
شود كه آهسته و بلند خواندن قرآن هر دو فضیلت دارد. از این رو قاری قرآن با در نظر گرفتن شرایط و حال خود میتواند یكی از دو روش را انتخاب نموده و قرآن بخواند. گاهی از اوقات شرایطی پیش میآید كه بلند خواندن قرآن فضیلت بیشتری دارد. از طرفی بعضی از مواقع آهسته خواندن آن ضرورت پیدا میكند. سعی ما این است تا این موارد را از زبان روایات بیان كنیم.
بلند خواندن قرآن
امام صادق ـ علیه السّلام ـ در جواب شخصی به نام «معاویه بن عمّار» كه در زمینه بلند خواندن قرآن پرسیده بود، فرمود: (بلند خواندن قرآن) اشكالی ندارد.
امام علی بن الحسین ـ علیه السّلام ـ صدای قرآنش از همه مردم بهتر بود. با صدای بلند قرآن می
خواند تا اهل خانه بشنوند. و امام باقر ـ علیه السّلام ـ نیز خوش صداترین مردم در قرائت قرآن بود. شب هنگام كه برای نماز شب و قرائت قرآن بیدا میشد، با صدای بلند قرآن میخواند. سقّایان و افراد دیگر كه از راه میگذشتند میایستادند و به قرائت او گوش میدادند.
فواید بلند خواندن قرآن: این حدیث شریف و احادیث مشابه به ما می
آموزد كه صدا به قرآن بلند نمودن دارای فواید و پیامدهای مثبت است. اگر این مزایا و موارد مشابه آن در قرائت قاری مدّنظر باشد موجب فضیلت بلند خواندن بر آهسته قرائت كردن میشود. در این قسمت از بحث به مواردی كه سبب فضیلت بلند خواندن قرآن میشود اشاره اجمالی مینماییم.


1. پدر و مادری كه در خانه صدا به قرآن بلند می
كنند اثر تربیتی در ضمیر فرزندانشان دارد و آنان را علاقمند و دوستدار قرآن میكند.
2. بلند خواندن قرآن تمركز بیشتر ذهن را در پی دارد و باعث توجّه و حضور قلب در هنگام تلاوت است. در این حالت قاری قرآن بهتر می
تواند به معانی قرآن توجه كند.
3. كسالت را از تلاوت كننده قرآن دور می
كند و لذّت و نشاط بیشتر را به ارمغان میآورد.
4. وقتی صدای قاری به آوای ملكوتی قرآن بلند شد و به دیگران رسید در اعماق روح و روان آنان نیز اثر می
گذارد. چه بسا در آنان ایجاد انگیزش كند و رو به سوی قرآن آورند، اگر قرآن را نمیتوانند بخوانند به فراگیری آن روی آورند، یا اگر با تلاوت قرآن انسی ندارند شور و شوق تلاوت پیدا كنند. از این بالاتر شاید قرائت رسای قاری قرآن، موجب بیداری انسان غافل و گنهكاری شود و مسیر زندگی او را به سوی هدایت رهنمون گردد.
در طول تاریخ كم نبوده
اند افرادی كه با شنیدن آیهای از آیات الهی دگرگون شده و در یك لحظه با تمام گناهان خود وداع كردهاند. از جمله آنها «فضیل بن عیاض» است. او به عنوان یكی از راویان كلام امام صادق ـ علیه السّلام ـ و از زاهدان مشهور زمان خود معرفی شده است. فضیل در پایان عمر در جوار كعبه میزیست و همان جا در روز عاشورا بدرود حیات گفت. او در آغاز زندگی راهزن خطرناكی بود كه همه مردم از نام او وحشت داشتند.
فضیل یك شب برای اجرای قصد پلیدی می
خواست وارد خانهای شود. در یكی از خانههای اطراف مرد بیداردلی كه در دل شب مشغول تلاوت قرآن بود، به این آیه رسید:
«اَلَمْ یَأْنِ لِلَّذینَ آمَنُوا اَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللهِ وَ ما نَزَلَ مِنَ الْحَقِّ».
آیا وقت آن نرسیده است كه دلهای مؤمنان در برابر یاد خدا و آن چه از حق نازل شده است

خاشع گردد؟
این آیه چون تیری بر قلب آلوده فضیل نشست، تكان سختی خورد، اندكی در فكر فرو رفت: این كیست سخن می
گوید؟ به چه كسی پیام میدهد؟ با خود گفت: ای فضیل! قرآن با تو سخن میگوید! ناگهان صدای فضیل بلند شد و پیوسته میگفت: به خدا سوگند وقت آن رسیده است! به خدا سوگند وقت آن رسیده است!
فضیل رو به سوی آسمان نمود و با دلی سخت پشیمان و توبه
كار چنین گفت:
«خداوندا! من به سوی تو بازگشتم و توبه خود را این قرار دادم، كه پیوسته در جوار خانه تو (كعبه) باشم».
آهسته خواندن قرآن
از احادیثی كه در كتابهای حدیث شیعه و اهل سنت در این زمینه وارد شده است می
توان نتیجه گرفت كه در شرایط زیر سزاوار است با صدای آهسته قرآن خوانده شود:


1. وقتی كه انسان بترسد بلند خواندن قرآن موجب ریا و خودنمایی گردد، برای اینكه ریا هر عبادت را نه تنها بیارزش میكند بلكه باعث دوری انسان از خدا میشود.
2. جایی كه بلند خواندن قرآن موجب آزار و اذیّت دیگران باشد، مانند قرائت به هنگام استراحت و خواب همسایگان یا جایی كه بلند خواندن قرآن مزاحم عبادت دیگران شود؛ اگر عده
ای از مؤمنین در مسجد مشغول نماز و عبادتهای دیگر هستند و صدا به قرآن بلند نمودن، مزاحم حال آنها باشد باید از بلند خواندن قرآن اجتناب نمود.
3. تلاوت قرآن با صدای رسا برای انسان ضرر و زیان جسمی داشته باشد. در این صورت انسان حق ندارد با صدای بلند قرآن بخواند؛ زیرا ضرر رساندن به بدن حرام است، در حالی كه تلاوت قرآن مستحب است و نمی
توان برای انجام عمل مستحبی كار حرامی مرتكب شد.

 انگیزه یا شور و شوق که موتور حرکت انسان در هر کاری است یا (به قول «آنتونی رابینز» زندگی بخش و نیرو دهنده است و به زندگی معنی می‌بخشد و هیچ عظمتی بدون عظمت انگیزه به دست نمی‌آید) در صورتی حاصل می‌شود که با معرفت و شناخت همراه باشد؛ آثار و فواید آن دانسته شود؛ ابزار انجام کار و توان لازم برای رسیدن به مقصد و قدرت بهره‌وری از آن را در خود احساس نماید.

 

هر چه موضوع و مسئله، از عظمت بیشتری برخوردار باشد و فواید آن زیادتر باشد، انگیزه و اشتیاق فزونی می‌یابد بنابر این برای ایجاد انگیزه برای تلاوت قرآن باید:

 

1ـ معانی و مفاهیم بلند قرآن را فهمید.

 

2ـ معجزات شگفت‌انگیز قرآن را در رشته‌های مختلف علمی، ادبی، عددی، غیبگویی یا پیشگویی (که در کتاب‌های قرآن پژوهی و علوم قرآنی به آن پرداخته شده) مطالعه نمود.

 

3ـ از تأثیرات تلاوت قرآن و تدبّر در فهم آن بر تهذیب نفس و نایل گرداندن انسان به مدارج عالی قرب الهی و باغ ملکوت ربوبی است. نیز از تأثیر تهذیب نفس بر فهم و تدبّر در قرآن و شوق تلاوت آن، عارف واصل مرحوم آیت الله بهاءالدینی (ایشان حداقل به قرائت یک جزء قرآن در هر شب مداومت داشتند) می‌گوید: مراتب فهم کتاب (خدا) به حسب مراتب تکامل انسان، به تقوا و سیر الی الله و مراتب تهذیب و مراتب کمال عقلی است. و اگر کسی بخواهد با قرآن آشنا شود، باید مرد خدا شود. کسی که مرد خدا نشده ممکن است با ترجمه و مفاهیمی آشنا شود، ولی تا وقتی که انسان حرکت الی الله نداشته باشد، یا آن حقیقتی که حقیقت مطلوب است، آشنا نمی‌شود.

 

4ـ همنشین شدن و شرکت کردن در جلسات کسانی که با قرآن مأنوس هستند و از اقیانوس معارف قرآن لب تر کرده‌اند و لذت تلاوت آن را چشیده‌اند.

 

5ـ مطالعه شرح زندگانی کسانی همانند علامه طباطبایی، امام خمینی، آیت الله بهجت، آیت بهاءالدینی و حاج شیخ حسنعلی اصفهانی که در اثر تلاوت منظم و مستمر قرآن و تدبر و آشنایی با ظاهر و باطن آن، به کمالاتی لاهوتی نایل گشته‌اند و پنجره‌ای از عالم ملکوت به روی آنان باز شده است.

 

6ـ آشنا شدن با روایات و احادیث که در توصیف معارف قرآن و بیان ثواب‌ها و فضایل تلاوت آن وارد شده، مانند احادیث جلد چهارم اصول کافی، کتاب فضل القرآن.

 

7ـ آگاهی از تأثیر تلاوت قرآن در زندگی مادی و معنوی، دنیوی و اخروی.

 

8ـ شوق و انگیزه برای تلاوت قرآن آن گاه وسیع و عمیق می‌گردد که:

 

أ) قلب از گناهان و زنگارها پاک گردد، چه آن که حقیقت قرآن پاک را فقط قلب‌های پاک می‌توانند احساس کنند و بفهمند: «لا یمسه الاّ المطهرون»

 

ب) تلاوت کننده خود را هنگام تلاوت در محضر خدا ببیند، زیرا که قرائت قرآن سخن گفتن خدا با بندگانش است.

 

امام صادق(ع) می‌فرماید: «کسی که می‌خواهد برای تلاوت قرآن انگیزه و شوق پیدا کند، لازم است چند کار انجام دهد:

 

اوّل: خود را در محضر تعالی ببیند و با تمام وجودش احساس کند که قرآن کلام الهی است و خداوند دارد با او سخن می‌گوید. در این صورت (گوش قلبش شیفته شنیدن می‌شود و) خود را برای خدا خاشع می‌کند تا شیطان از او بگریزد.

 

دوم: آن که بدنش (از چشم و گوش و زبان و حواس و بالاخره همه وجودش) را از کارهای دیگر فارغ و خارج می‌کند و برای خواندن و تدبر نمودن در قرآن آماده نماید.

 

سوم: انتخاب محل خلوت برای تلاوت: اگر انسان گوشه‌ای خلوت را برگزید و از خلق و هر چیزی که موجب حواس‌پرتی می‌شود، کناره گرفت و به تلاوت پرداخت، جان و روحش با قرآن انس می‌گیرد و حلاوت و لذت گفتگو خدا با بندگان صالحش را درک می‌کند و از الطاف عظیم او به بندگانش آگاه می‌شود و آن را با جان روحش می‌چشد و از کرامات لطیفی که خداوند به این دسته بندگان اختصاص داده، بهره‌مند می‌شود.

 

سپس امام صادق(ع) می‌فرماید: پس هنگامی که بنده از جام مرحمت و لطف، جرعه‌ای نوشید، تا ابد سرمست و با نشاط می‌گردد و آن چنان انگیزه و اشتیاقش برای تلاوت قرآن زیاد می‌شود و فوران می‌کند که هیچ حالی را بر آن حال و هیچ زمانی را بر زمان تلاوت، ترجیح نمی‌دهد، بلکه تلاوت نسبت به هر کار و عبادتی برای او دل‌انگیزتر و لذت‌بخش‌تر می‌شود، زیرا که با تلاوت قرآن مجید، با همه وجودش احساس می‌کند بی واسطه با پروردگار خود، در مناجات و راز و نیاز است.

 

9ـ پناه بردن به خدا از شرّ شیطان، انگیزه تلاوت را بالا می‌برد:

 

«هر گاه خواستی قرآن بخوانی، اوّل از شرّ شیطان رانده شده، به خدا پناه برد».

 

امام صادق(ع) می‌فرماید: استعاذه یا پناه بردن به خدا از شر شیطان عبارت است از: تطهیر دهان از پلیدی دروغ، غیبت و تهمت یه منظور احترام به قرآن و آماده سازی دهان برای تلاوت، که در این صورت اجازه گفتگو با خداوند اخذ می‌گردد و فرد از گفتگو با خداوند به شوق و وجد می‌آید.

 

10ـ مطالعه اعترافات غیر مسلمانان و حتی دشمنان صدر اسلام در مورد اعجاز لفظی و معنوی و علمی آ‌موزه‌های اخلاقی و معارف قرآن، باعث قوّت قلب می‌گردد و انگیزه را برای تلاوت و شناخت و تدبّر بیشتر در قرآن، زیاد می‌کند. «ویلز» نویسنده مشهور انگلیسی می‌نویسد: اسلام و قرآن، راه سعادت و آرامش و آسایش را به رایگان به جهانیان عطا نمود. تأثیری را که قرآن بزرگ و مقدس در فرهنگ و تمدن بشر گذاشت، هیچ کتابی قادر به چنین اعجاز بزرگی نبوده است. قرآن کتابی است دینی، تربیتی، اخلاقی، اجتماعی و تاریخی، با بیانی ساده و دستورهای عجیب و حیرت‌آور.

 

قرائت قرآن در برنامه عبادی عرفا و علما

 

جهت آگاهی از توصیه ائمه(ع) در مورد قرائت قرآن، به کتاب اصول کافی ترجمه علامه مصطفوی، جلد چهارم مراجعه شود اما وقتی به سیره علما و عرفا مراجعه شود، قرائت یک جزء قرآن، کمترین تلاوت شبانه روز آنان بود. علامه محمدتقی مجلسی دراجازه‌ای که برای فرزندش علامه محمدباقر مجلسی صاحب کتاب بحار الانوار می‌نویسد، او را به قرائت یک جزء قرآن در هر روز توصیه می‌کند و چنان که میرزا سلیمان تنکابنی نبز در برنامه هر روز خود قرائت یک جزء قرون را داشتند.

 

علامه طباطبایی شب‌های ماه رمضان تا صبح بیدار بود.‌ مقداری مطالعه می‌کرد و بقیه را به قرائت قرآن و دعا و نماز مشغول بود. امام خمینی در هر فرصت مناسبی که پیش می‌آمد، قرآن می‌خواند. او معمولاً بعد از نماز صبح، قبل از نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا مقید به این مستحب الهی بودند.

امام خمینی در ماه رمضان هر روز سه جزء قرآن قرائت می‌کرد.شیخ اشراق سهروردی می‌گوید: از جمله راه‌های کمال نفس، عبادت با مداومت است، همراه خواندن قرآن نماز شب.

آثار و فواید خواندن قرآن

 

در میان کلمات گهربار پیشوایان معصوم فواید بسیاری برای قرائت قرآن می توان یافت که بخشی از آن چنین است:

.1
خداوند، به قرائت کننده قرآن، پاداشی بزرگ خواهد داد.

پیامبر اکرم (ص)فرمود: هرکس برای رضای خدا و آگاهی عمیق در دین، قرآن بخواند، ثواب ملائکه و انبیا و رسولان را خواهد داشت.

.2
بالارفتن مقام و درجه قاری در بهشت:

« حفص می گوید: از امام کاظم(ع) شنیدم که میفرمود: درجات بهشت به اندازه آیات قرآن است. به قاری گفته میشود: بخوان و [ در مراتب بهشت] بالا برو. سپس می خواند و مقامش بالا میرود»

.2
آمیخته شدن قرآن با گوشت و خون قاری:
امام صادق(ع) فرمود: « هرجوان مومنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خونش آمیخته خواهد شد

.3
صفای دل:
پیامبر اکرم (ص) فرمود: بدون شک این دلها زنگار میگیرد؛ همچنانکه آهن زنگ میزند عرض شد: صیقل آن چیست؟ فرمود به قرائت قرآن.

.5
استجابت دعا:
امام باقر(ع) فرمود: « دعا را هنگام چهار چیز غنیمت بشمارید: قرائت قرآن و .

.6
نورانی شدن خانه:
پیامبر اکرم (ص) فرمود: «خانه هایتان را با تلاوت قرآن نورانی کنید ....»
.7
افزایش برکت خانه:
امام صادق (ع) از امیر مومنان علی چنین نقل میکند: « خانه ای که در آن قرآن تلاوت و یادی از خدا شود برکتش زیاد شده ملائکه در آنجا حاضر می شوند و شیاطین را دور می کنند ....»

.8
بهترین عبادت: پیامبر (ص) فرمود: «بهترین عبادت امت من، تلاوت قرآن است»

.9
بخشش گناهان، نوشته شدن حسنه و پاک شدن گناهان.

.10
تخفیف عذاب از پدر و مادر: امام صادق (ع) می فرماید: « هرکس قرآن را تلاوت کند چشمانش روشنایی یابد و از پدر و مادرش عذاب کم می شود هرچند کافر باشند

.11
باروری ایمان: با خواند ن قران و اعتقاد به قوانین و و دستورات قران ایمان انسان اوج می گیرد

.12
روشنایی چشمان: پیامبر اکرم (ص) می فرماید: چشم درد داشتم به جبرئیل شکایت کردم گفت پیوسته به قرآن نگاه کن.


 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.